Nhà thờ Hòa Cường

1. Hình thành:
Năm 1958, xuất phát từ nhu cầu người dân di cư từ Bắc vào Nam, cùng với người công giáo từ các vùng lân cận đến định cư lúc chiến tranh, Đức Giám Mục Giáo Phận Đà Nẵng đã bổ nhiệm Cha Phêrô Phan Văn Hiển làm quản xứ tại vùng đất này (xưa là vùng đất Duy Tân Liên Trì Nam, nay là Hoà Cường).

Vị linh mục tiên khởi này đã cùng một số giáo dân ở đây mua lại một khu vườn, rồi xây dựng Nhà thờ và trường học bằng những vật liệu rất thô sơ, tạm bợ. Nhưng tất cả nói lên một khởi đầu cho cuộc sống tâm linh, đồng thời đánh dấu cho sự gian nan hầu khai sinh ra Giáo xứ Hòa Cường.

2. Các thời kỳ:
Dù còn thiếu thốn và nghèo khó, Cha Phêrô Hiển cùng với vài người phụ tá, vẫn luôn chu toàn sứ mệnh chăm lo đời sống tâm linh đoàn chiên mới định cư này. Dù vậy, phải trải qua 12 năm mục vụ, chuẩn bị, Giáo xứ mới thành lập được hội Nữ Đoàn Bác ái, rửa tội trên 150 người và cắt đặt Ban Đại Diện giáo dân chính thức cho Giáo xứ.

Năm 1970, Cha già Phêrô Hiển về Tòa Giám Mục, Cha Đôminicô Nguyễn Ngọc Giác được bề trên sai đến coi sóc giáo dân Hòa Cường (Ngài là tuyên úy không quân). Thời gian này, số lượng giáo dân tăng lên rất đông, chủ yếu là người có đạo từ Bắc vào. Chính vì thế, nơi này còn được dân địa phương quen gọi bằng một cái tên thân thuộc hơn, đó là khu Chợ Bắc.

Một năm sau, Cha Dominicô Giác cho xây dựng lại Nhà thờ mới khang trang: lợp ngói, xây tường và nền bằng xi măng. Trường học được xây lại với tên gọi trường Thánh Giuse, gồm 2 tầng và 8 phòng học. Giáo xứ mời các soeurs Dòng Kim Đôi Huế về lo việc dạy dỗ cho các em. Tất cả các em về học ở đây không có phân biệt lương giáo.

Qua 4 năm mục vụ của vị chủ chăn này tại đây, Giáo xứ đã phát triển về nhiều mặt: Cha xứ đã rửa tội trên 150 người, thành lập Đội Hùng Tâm Dũng Chí. Hằng năm, Giáo xứ thường xuyên tổ chức các cuộc rước kiệu Đức Mẹ và đọc kinh tại các gia đình.

Năm 1974, trong tình hình đất nước “ rộn ràng” về chiến cuộc, Cha Đôminicô Giác đem theo một số đông giáo dân di dân lập ấp ở Lâm Đồng, vì thế mà Giáo xứ lúc này giáo dân thưa thớt, thiếu vắng chủ chăn. Trước hoàn cảnh đó, Đức Giám Mục Giáo Phận bổ nhiệm Cha Phêrô Tống Kiên Hùng đến đây coi sóc số giáo dân ít ỏi còn lại.

Sau biến cố năm 1975, nhà thờ đóng cửa, chỉ mở cửa sinh hoạt mỗi Chúa Nhật: Chủ yếu dâng lễ và các em học giáo lý. Do nhu cầu Giáo dục, ngày 20/09/1975, Giáo xứ đã cho chính quyền thành phố mượn 04 phòng học (tầng trệt) để dạy học. Trường Thánh Giuse của giáo xứ lại đổi thành trường tiểu học Nguyễn Du (cơ sở 2). Nơi ở và cơ sở dạy trẻ của các Soeurs dòng Kim Đôi cũng bị giải tán từ đây.

Thời gian này, Giáo xứ gặp rất nhiều khó khăn: Cha Phêrô Tống Kiên Hùng đành rời xa Giáo xứ đi học tập cải tạo. Nhà thờ hoang vắng, không có Thánh lễ, không kinh nguyện, những giáo dân còn ở lại thấy trống trải, cô đơn… Thời gian này kéo dài không bao lâu thì các Cha trong Giáo phận lại được gửi đến giúp Giáo xứ vào các ngày Chúa Nhật và ban các Bí tích: Cha Giuse Ngô Đình Chính, cha Bênađô Phan Văn Hoàng, cha Alexis Lê Trung Hậu, cha Phaolô Nguyễn Bình Tĩnh ( năm 2000 - 2006 trở thành Giám mục Giáo phận Đà nẵng ), cha Phêrô Nguyễn Lân Mẫn, cha Antôn Trần Văn Trường. Điều hành giáo xứ lúc này là những người tâm huyết phục vụ trong giáo xứ, bởi vì ban Đại Diện giáo dân chính thức cũng không còn nữa.

Năm 1990, tình hình đất nước đổi mới. Sau những năm tháng dài không có chủ chăn, Đức Giám Mục Giáo Phận bổ nhiệm cha Anrê Tôn Thất Phái làm quản xứ. Giáo xứ lúc này sửa lại tường rào nhà thờ, đóng thêm bàn ghế, và sửa sang nhà Chúa thêm khang trang. Giáo xứ ổn định và sinh hoạt giáo xứ tạm đi vào nề nếp.

Năm 1994, Giáo xứ bầu Ban Đại Diện giáo dân chính thức. Cha chia Giáo xứ thành 2 Giáo khóm: Khuê Trung và Hòa Cường, mỗi Giáo khóm đều có Khóm Trưởng và Phó. Cha thành lập ca đoàn Cécilia, ban Lễ sinh và mở các lớp Giáo Lý.

Lúc này cộng tác với Cha xứ có các soeurs dòng Thánh Phaolô Đà nẵng lên xuống giúp mục vụ trong giáo xứ, đặc biệt dạy giáo lý cho các em thiếu nhi. Tuy vậy, việc dạy và học Giáo lý gặp nhiều khó khăn về trường lớp, vì ngôi trường đang bị nhà nước trưng dụng.

Cũng trong thời gian này, ngôi Nhà Thờ tạm bợ đã xuống cấp, Giáo xứ đã nghĩ đến việc xây dựng lại ngôi nhà thờ mới cho khang trang, xứng đáng để thờ phượng Chúa hơn. Năm 1996, Giáo xứ khởi công xây dựng, và ngày 15/8/1997 (lễ Đức Mẹ Hồn Xác lên Trời) được chọn là ngày Bổn Mạng của Giáo xứ và là ngày Khánh Thành nhà thờ mới. Đức Giám Mục vì lý do sức khoẻ không đến được, Cha Tổng Đại Diện Antôn Trần Văn Trường thay mặt ngài, cắt băng khánh thành. Giáo xứ đã vui mừng tạ ơn Thiên Chúa vì những việc Ngài làm tại nơi đây!

Thời gian Cha Anrê Tôn Thất Phái làm quản xứ, Giáo xứ Hòa Cường hồi sinh trở lại, Giáo dân đông đúc, 220 người, và sinh hoạt vui vẻ hẳn lên. Nhờ sự cộng tác của các Soeurs dòng Phaolô, các chương trình sinh hoạt và Giáo lý cũng như Phụng vụ trở nên phong phú, sinh động.

Vì tuổi già sức yếu, ngày 10/4/2001 Cha Giuse Ngô Đình Chính được bổ nhiệm thay thế Cha Anrê Tôn Thất Phái về hưu tại Tòa Giám Mục.

Nhận xứ chẳng bao lâu, Cha Giuse phải đương đầu với những khó khăn mới phát sinh. Do sự phát triển và chỉnh trang đô thị nên giáo dân phải di dời nhà cửa, số dân ở lại thì do đường sá quy hoạch ngổn ngang, gồ ghề, khiến việc đi lại sinh hoạt của giáo dân gặp nhiều bất tiện. Vì thế, Thánh lễ thường ngày trống vắng, mọi sinh hoạt chỉ tập trung vào ngày Chúa Nhật.

Cùng thời gian này, Giáo xứ xảy ra việc tranh chấp với thành phố về ngôi trường Thánh Giuse nay là Trường Nguyễn Du ( cơ sở 2 ) đang do nhà nước trưng dụng. Mọi việc đang còn dang dở thì ngày 11/4/2005, Đức Giám Mục Giáo Phận Đà Nẵng Phaolô Tịnh Nguyễn Bình Tĩnh bổ nhiệm Cha Phanxicô Xaviê Nguyễn Ngọc Hiến về quản xứ thay cha Giuse Ngô Đình Chính. Nhận xứ với những khó khăn trước mắt, nhưng Cha Phanxicô Xaviê cũng như Giáo xứ vẫn hăng hái bắt tay vào việc. Công việc tranh chấp cơ sở trường học cũng như đất đai trong xứ đã được thành phố giải quyết tương đối ổn thỏa. Mọi sự đã ổn định, Giáo xứ bắt tay vào việc sửa sang lại nhà xứ đã xuống cấp theo thời gian; Cải trang lại toàn bộ khuôn viên nhà thờ, nhà xứ. Sửa lại các cổng ngõ cũng như sửa chữa lại 8 phòng học lâu nay bị nhà nước trưng dụng, và đóng lại bàn ghế học sinh.

Xây dựng cơ sở tương đối, Vị chủ chăn đầu tư xây dựng con người, cũng như củng cố lại các sinh hoạt trong giáo xứ. Tháng 5/2005 Cha chính thức bổ nhiệm Ban Đại Diện Hội Đồng Giáo xứ gồm 12 vị, trong đó ông Giuse Tống Viết Báu làm chủ tịch HĐGX. Họ trở thành những cánh tay đắc lực của vị chủ chăn. Các đoàn thể, các giới cũng lần lượt tái lập như hội Legio, các lớp Giáo lý, Lễ sinh, và thành lập các giới mới như Hiền Mẫu, Người Cha, ban Bác ái Xã Hội, ban Trợ Tang, hội Bác ái Vinh Sơn, nhóm Tác Nhân Tin Mừng, Giới trẻ, Ca đoàn Kitô vua, Ca đoàn nhỏ, Ca đoàn Monica, lớp học đàn organ….

Mọi gia đình ở đây đã ổn định, sinh hoạt đạo đức ngày càng đi lên. Ngoài sinh hoạt tại nhà thờ xứ, Giáo xứ còn tổ chức tập trung đọc kinh tối tại các gia đình vào tháng Hoa và tháng Mân Côi, các ngày kỵ giỗ, cầu hồn, đám tang, cầu cho các bệnh nhân…Do Nhu cầu phát triển đô thị, khu vực Hòa Cường có nhiều người ở xa đến định cư và sinh hoạt với giáo xứ, dần dà trở thành con dân của Giáo xứ, vì thế giáo xứ mỗi ngày thêm đông đúc, nhất là giới sinh viên .Vì vậy nhu cầu mục vụ của vị chủ chăn cũng thêm nhiều.

Năm 2005,Giáo xứ xây thêm Đền Đức Mẹ để có nơi tôn kính và kinh nguyện.
Ngày 1/10/2006, cơn bão số 6 Xangshane, tâm bão vào ngay tại thành phố Đà Nẵng, gây thiệt hại lớn về người và của. Giáo Xứ Hoà Cường cũng cùng chung cảnh ngộ đó. Sau những gì xây dựng, nhà xứ và cả trường học (trên lầu) bị dỡ tung mái, bờ tường chung quanh Đài Đức Mẹ bị sập đổ. Giáo xứ lúc này lại bắt tay khắc phục lại những hậu quả.

Năm 2007, với sự thỏa thuận của Giáo xứ và chính quyền địa phương Thành phố Đà Nẵng, Giáo xứ được cấp sổ chứng nhận quyền sở hữu nhà và đất, chính thức khuôn viên giáo xứ Hòa Cường ổn định, hết tranh chấp sau khi được thành phố quy hoạch. Giáo xứ xây dựng một cánh cửa lớn khang trang, đồng thời cho tu sửa tường rào kiên cố hơn, chạy dọc theo đường Nguyễn Hữu Thọ. Luôn tiện đó, giáo xứ lại tu bổ, sửa sang mặt sàn nhà thờ, mái che, nội thất trong nhà thờ….Tất cả nói lên sự ổn định và phát triển của Hòa Cường ngày nay.

3. Hiện tình Giáo xứ:
Trong thời gian Cha Phanxicô Xaviê Nguyễn Ngọc Hiến làm quản xứ (2005-2010), Giáo xứ có 186 hộ gia đình, 657 giáo dân được chia thành 3 giáo khóm:
Giáo khóm 1: 47 hộ gia đình, 160 giáo dân
Giáo khóm 2: 58 hộ gia đình, 221 giáo dân
Giáo khóm 3: 63 hộ gia đình, 276 giáo dân
Giáo dân phân bố trên khắp địa bàn rộng thuộc 4 phường: Hòa Thuận Tây, Hòa Cường Bắc, Hòa Cường Nam và Khuê Trung.

Tính từ năm 2005 đến 2010, cha quản xứ đã
- Ban Bí tích Rửa tội cho 122 người ( trẻ em : 81, người lớn : 41)
- Ban Bí tích Hôn phối cho 44 đôi ( đồng đạo: 29, khác đạo: 15)

Giáo xứ có ban Đại diện Giáo dân hoạt động rất nhiệt tình, bên cạnh còn có sự tham gia tích cực và đồng bộ giữa các hội đoàn, giới lớp. Tất cả thành một khối đoàn kết, yêu thương, kết nối quanh chủ chăn làm thành một cộng đoàn sống đức tin mạnh mẽ.

Ngoài ra, Giáo xứ không thể không nhắc đến tinh thần phục vụ tận tụy, nhẫn nại, hy sinh âm thầm của các soeurs và chị em đệ tử Dòng Thánh Phaolô trong nhiều lĩnh vực như phụng vụ Thánh lễ, dạy giáo lý cho các em thiếu nhi, giáo lý dự tòng, giáo lý hôn nhân và luôn đồng hành cùng với các đoàn thể.

Thế rồi, ngày 23 tháng 09 năm 2010 Đức Giám Mục Giáo Phận Đà Nẵng Giuse Châu Ngọc Tri đã bổ nhiệm Cha Phêrô Nguyễn Hùng về làm quản xứ thay cha Phanxicô Xaviê Nguyễn Ngọc Hiến.

Nhận xứ với mọi sự đã ổn định, những tranh chấp khó khăn về đất đai đã được giải quyết xong. Ngày 05/04/2010, thay mặt Ủy Ban Nhân Dân Thành Phố Đà Nẵng, Phó Chủ Tịch Văn Hữu Chiến đã ký nhận việc giao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ( sổ đỏ ) cho Giáo xứ Hòa Cường với Diện tích 1337 m2 trên thửa đất số 304, tờ bản đồ số 28, địa chỉ 150 Nguyễn Hữu Thọ, Phường Hòa Thuận Tây, Quận Hải Châu, Thành phố Đà Nẵng. (địa chỉ cũ K.463/22 Trưng Nữ Vương).

Cha Phêrô Nguyễn Hùng tiếp tục củng cố lại những sinh hoạt trong giáo xứ với sự tiếp tay của Ban Đại Diện Hội Đồng Giáo xứ cũ, họ trở thành những cánh tay đắc lực của vị chủ chăn. Các đoàn thể, các giới tiếp tục phát triển và lớn mạnh như hội Legio, Ban Lễ sinh, giới Hiền Mẫu, giới Người Cha kiêm trật tự giữ xe và phụ trách Trợ Tang, hội Bác ái Caritas - Vinh Sơn. Cha cũng tìm cách để củng cố lại Giới trẻ và các Ca đoàn bao gồm: Ca Đoàn Hiển Linh, Ca đoàn Cêcilia, Ca Đoàn Kitô Vua. Tái lập lại Ca đoàn Thiếu nhi Thánh Thể và các lớp học đàn organ để phục vụ Giáo xứ cũng như sắp xếp lại các lớp Giáo lý theo độ tuổi từ Mầm non đến Tuyên xưng Đức Tin gồm 10 lớp với tổng số khoảng 150 em.

Sau chương trình giải tỏa đền bù và tái định cư của Thành phố, hiện nay trên địa bàn giáo xứ có khoảng 9 trường Đại Học, Cao đẳng, Trung cấp, Trường dạy nghề …và dân nhập cư khá đông nên số người đi lễ Chúa nhật ngày một gia tăng. Trước tình hình đó, Ngôi nhà thờ giáo xứ đã trở nên quá nhỏ bé so với lượng người đi lễ quá đông, vì vậy, cha quản xứ đã cho đập một bức tường nhà thờ bên hông và lợp mái vòm giữa các phòng giáo lý và nhà thờ để có chỗ cho giáo dân dự lễ. Trong thời điểm này cha cũng cho sửa lại gian Cung Thánh và xây dựng Núi Đá Đức Mẹ như hiện nay.

Ngày 09/12/2012, Giáo xứ đã tổ chức bầu cử lại Ban Đại diện Giáo xứ với nhiệm kỳ 3 năm 2013 – 2016 nhưng sau đó nhận được chỉ thị chung của toàn giáo phận qua đại hội dân Chúa về việc bầu cử Hội Đồng Mục vụ Giáo xứ với nhiệm kỳ 4 năm từ năm 2013 - 2017 và sẽ ra mắt chung các HĐMVGX dịp lễ Thánh Tâm CGS Bổn mạng Giáo phận Đà Nẵng vào ngày 07/06/2013.

Nhiệm kỳ này, giáo xứ đã bầu ra các ông bà trong Ban Thường Vụ HĐMVGX :
1. Ông F.X. Nguyễn Xuân Lang : Trưởng ban
2. Ông Tađêô Nguyễn văn Dũng : Phó ban đối nội
3. Ông J.B. Huỳnh văn Hoàng: Phó ban đội ngoại
4. Bà Anê Nguyễn Thị Ánh Tuyết : Phó ban phụ trách Phụng vụ và Giáo lý
5. Ông Giuse Nguyễn văn Hùng : Thủ Quỹ
6. Ông Giuse Hồ Vũ Tiến Lộc : Thư Ký

Ngoài ra Giáo xứ còn chia thành 3 giáo khóm và đổi tên gọi : Giáo Khóm I gọi là GK Giuse; Giáo Khóm II gọi là GK Thánh Linh và Giáo Khóm III gọi là GK Matthêu, mỗi giáo khóm gồm 3 người 1 trưởng và 2 phó. Theo con số thống kê năm 2015 chưa đầy đủ thì Giáo xứ hiện có khoảng trên 200 gia đình và gần 900 giáo dân.

Mọi gia đình ở đây đã tạm ổn định nhà cửa và cuộc sống, vì vậy, sinh hoạt đạo đức ngày càng đi lên. Ngoài sinh hoạt tại nhà thờ xứ, Giáo xứ còn tổ chức tập trung đọc kinh tối tại các gia đình vào tháng Hoa và tháng Mân Côi. Ngoài những sinh hoạt chung của giáo xứ còn có các sinh viên các nơi đến trọ học ở đây và được phân công phụ trách hát lễ vào các tối Thứ Sáu với 1 ca đoàn sinh viên mang Thánh hiệu Catarina cũng như tham gia sinh hoạt vào các tối Chúa Nhật hằng tuần.Con số thường xuyên khoảng 70 em. Nhóm này được gọi là nhóm Sinh viên Công Giáo Hòa Cường chọn Thánh Gioan Tông đồ làm bổn mạng và tính đến ngày 27/12/2016 vừa qua kỷ niệm tròn 7 năm thành lập.

Cuối cùng, do nhu cầu mục vụ ngày càng tăng, Đầu năm 2014, giáo xứ đã lên kế hoạch đóng góp 3 năm với việc bỏ ống tiết kiệm mỗi ngày 5000VNĐ/gia đình, mỗi tháng 150.000VNĐ/gia đình để xây dựng nhà thờ, nhà xứ và các phòng giáo lý theo mô hình 2 tầng trên diện tích 1337m2 (xem hình vẽ) với kinh phí dự toán khoảng 7 tỷ đồngVN(350.000USD) Kế hoạch dự tính sẽ xây dựng xong trước năm 2018 để kỷ niệm 60 năm thành lập giáo xứ.

Được sự chấp thuận bằng văn bản của Đức Cha Giuse Châu Ngọc Tri cựu Giám Mục Giáo phận Đà Nẵng cũng như sự đồng tình của Đức Cha mới Giuse Đặng Đức Ngân và giấy phép xây dựng của nhà nước, Giáo xứ quyết định khởi công xây dựng lại ngôi thánh đường mới. Ngày 10 tháng 5 năm 2016, ĐGM Giuse Đặng Đức Ngân, Giám mục Giáo phận Đà Nẵng đã đến chủ sự đặt viên đá đầu tiên xây dựng nhà thờ Giáo xứ Hòa Cường cùng với nhiều anh em linh mục trong giáo phận đến hiệp thông, chia sẻ trong thánh lễ đồng tế.

Ngày 06/09/2017 ĐGM Giuse Đặng Đức Ngân, Giám mục Giáo phận Đà Nẵng đã cử hành lễ khánh thành nhà thờ và làm phép bàn thờ với khoảng gần 60 Linh mục đồng tế cùng đông đảo tu sĩ nam nữ, quý ân nhân, thân nhân và bà con giáo dân trong và ngoài giáo xứ.

Theo quy chế chung của Giáo phận về việc bầu cử ban Đại diện Giáo xứ và ra mắt vào ngày 24/11/2017 Lễ các thánh Tử Đạo Việt nam. Giáo xứ Hòa Cường đã bầu lại ban Thường trực HĐMV Giáo xứ gồm các vị sau :

1. Ông J.B. Huỳnh văn Hoàng: Trưởng ban
2. Ông Tađêô Nguyễn văn Dũng : Phó ban đối nội
3. Ông Tađêô Nguyễn Đức Hùng : Phó ban đội ngoại
4. Bà Maria Nguyễn Thị Kim Dung : Thủ Quỹ
5. Ông G.B. Nguyễn Thiện Dũng : Thư Ký
6. Bà Anê Nguyễn Thị Ánh Tuyết : Phụ trách Phụng vụ, Giáo lý và Kinh Nguyện.

Ngoài ra giáo xứ còn tách đôi Giáo Khóm Matthêu và cộng thêm một số gia đình ở 3 chung cư thuộc Giáo khóm Thánh Linh và Giáo khóm Matthêu trước đây để lập thêm Giáo khóm Phanxicô Nguyễn văn Trung vị Thánh có Hài cốt được đặt dưới bàn thờ Nhà Thờ Giáo xứ Hòa Cường

Nhìn lại 60 năm qua với biết bao khó khăn, thử thách,và những thăng trầm về một Giáo xứ có một thời kỳ hầu như bị đóng cửa, đàn chiên tan tác không người chăn dắt, nay lại hồi sinh mạnh mẽ, giáo dân ngày càng thêm đông, lòng đạo đức mỗi ngày một khởi sắc. Tất cả nói lên tình thương của Chúa vẫn tuôn đổ trên dân Người, cũng như nói lên lòng tri ân các bậc tiền nhân đã hy sinh âm thầm gầy dựng nên Giáo xứ Hòa Cường ngày nay.

Giáo xứ luôn quyết tâm vượt qua mọi cam go, thử thách, để chuyển mình đi lên ngày càng khởi sắc hơn, lớn mạnh hơn. Giáo xứ từng ngày đang xây dựng, không chỉ ngôi nhà thờ mà quan trọng là con người để cộng đoàn giáo xứ luôn sống hiệp nhất, đoàn kết yêu thương, hầu xây dựng nền tảng cho một Giáo xứ vững vàng trong đức tin, mạnh mẽ trong đức cậy, dồi dào trong đức mến hầu mong ước có thể sánh kịp các giáo xứ bạn trong giáo phận.

Hòa Cường ngày 15 tháng 08 năm 2018

(Dịp kỷ niệm 60 năm thành lập Giáo xứ Hoà Cường 1958 - 2018)